Touwslagerij ‘De Kleine Baan’

In maart 1897 kreeg Evert Leidekker van de gemeente Enkhuizen toestemming om aan de Noorder Boerenvaart een touwslagerij te beginnen. Hij startte deze in april van hetzelfde jaar. Voor een bedrag van tien gulden per jaar mocht hij de walkant gebruiken voor de aan- en afvoer van producten. 

De touwslagerij zelf stond op de wal van een kweektuin van de zaadteelt en zaadhandel van Sluis en Groot, daarvoor betaalde hij pacht. Die tuin bestond uit drie stukken land die de baan werden genoemden naar de vroegere lijnbaan van de VOC Enkhuizen die daar heeft gestaan. 

Leidekker 
De touwbaan van Leidekker liep vanaf de huidige Nanne Grootstraat tot aan de Vesting ter hoogte van de Boerenboom en kreeg de naam ‘de Kleine Baan’. Eerst gebeurde het werk in de open lucht, maar in juni 1898 werd er een touwslagershuisje op gemeentegrond bijgebouwd: 8.50 meter lang en breed 5.5 a 5.20 meter. Het ambacht bloeide enkele jaren, maar in juli 1900 sloeg het noodlot toe: Leidekker overleed op 48-jarige leeftijd onverwachts tijdens een hete zomerdag na het drinken van koud water. 

Lussenburg 
Bestellingen konden voortaan worden gedaan bij David Lussenburg op de Dijk te Enkhuizen, hij was ook barbier en kunsthaarwerker. Hij woonde niet bij zijn touwslagerij maar op de Nieuwe Haven (Havenweg). Zijn weduwe zette de zaak nog kort voort en verkocht op 9 juni 1902 deze vervolgens aan C. Graff op de Melkmarkt in Enkhuizen. 

Touwproducten 
De touwbaan kreeg daarna de naam van ‘Touwslagerij Enkhuizen’. Als verkooppunt en depot gebruikte hij die van Wed E. Leidekker aan de Nieuwe Haven in Enkhuizen. De touwproducten die werden gemaakt voor de veehouders en landbouwers bestonden uit hokketouw, (touw dat om een hok werd gespannen om uiteen waaien te voorkomen zoals bij de teelt van kool-, mosterd- en karwijzaad), Hoomsche zelen, (sterk touw) kalvertouwen, staartlijnen en voor de visserij uit botwant, haringen ansjovissimmen, ankerlijnen en vissersgaren, dun en dik garen alles desgewenst getaand. Verder touw voor verpakkingsdoeleinden. 

Brand 
Lang mocht het niet duren, want op 20 augustus 1903 omstreeks 11.00 uur brandde de touwslagerij tot de grond toe af. De brand ontstond door een teerketel die overkookte. De schade bestond uit een afgebrand gebouwtje van de touwslagerij en van het overige kon bijna niets worden gered. Twee bomen die naast het gebouwtje stonden liepen schade op en die werden uit de aanwezige bomenrij verwijdert. Alles was wel verzekerd. Daarna werd de ondergrond verhard en doorgetrokken naar de Vesting, waardoor een vaste verbinding voor het publiek ontstond om op de vesting te komen, daarvoor was dat niet mogelijk was. Tot op de dag van vandaag draagt dit stukje aan de Noorder Boerenvaart de volksnaam ‘de Baan’.

Siem Duys
Archiefcollectief