Deze kop stond boven een artikel, geschreven door Jan Jacob Bruyn. 
Tussen 1922 en 1926 schreef hij voor de Enkhuizer Courant. 
Hij ondertekende met zijn initialen J.B.B. 
Enkele kopieën hiervan werden zuinig bewaard door Suus Messchaert-Heering, die ze mij gaf voor het archief. 
Zij schreef al eens over Jan Jacob Bruyn in de Steevast van 1996. 

Hij werd op 2 april 1863 in Enkhuizen geboren, werkte als onderwijzer en overleed op 24 november 1927.
Deze artikelen gaan over ‘De vrouwen te Enkhuizen in actie in de jaren 1572 en 1672’ en over het Vrouwenkiesrecht, waardoor ook vrouwen in Enkhuizen mochten gaan stemmen vanaf 1919.

Hij schrijft over wat het werk van vrouwen inhield in vroeger tijd. Zo had je de Regentessen, de rijkere vrouwen. 
Zij werkten vrijwillig, in huizen voor leprozen, bejaarden, zieken en wezen. 
De gewone vrouwen werkten betaald als ‘kaasdraagster op markten, turfvulster, telster van de verse haring, makelaarster van de bokking, afzetster of aandraagster bij de visafslag’. Ze liepen met hun vracht langs de huizen om de vis te verkopen toen de markten verdwenen. Je had veel ‘uitdraagsters’, zij verkochten wat wij nu tweedehands spullen of vintage noemen. Toen kochten armen dit. In onze tijd is dat wel anders. Kent u de ‘kool- en wortelwijven’? Met wijven werd niets beledigends bedoeld. Deze benaming was gewoon in die tijd. Er ligt in de Westerkerk, vlakbij het orgel, een grafsteen met afbeeldingen van een varken en een koe en daarop de naam: ‘Trin Cornelisz, Melkwief’.

De Kaasdraagsters waren elke woensdagochtend van april tot december te vinden in de Waag. Ze waren voorzien van brood en bier, na 1750 werd koffie pas een volksdrank, en een breikous. Praten en breien ging goed samen. Als er een koop werd gesloten gingen de draagbanden van de berrie over de schouders van twee draagsters en andere vrouwen haalden het dekkleed van de kazen af, die op stro lagen en stapelden ze op de berrie. Ze wierpen een afgesproken aantal kazen naar elkaar en deze werden in een piramidevorm gestapeld. De kazen in de 17de en 18de eeuw waren wel beduidend kleiner dan de grote kaaswielen van nu. Dan liepen de twee draagsters al slingerend en schommelend naar de weegschaal tot de markt leeg was. Daarna het stro opvegen. Ieder had zo zijn taak, het dragen was zwaar werk, dus er werd gewisseld. Ze werden benoemd en betaald door het Stadsbestuur. Enkhuizen was de enige gemeente waar dit werk door vrouwen werd gedaan.

Meer lezen over dit onderwerp, bezoek ons archief in de Waag.

Charissa Franke-Roskam
Archiefcollectief

Dit jaar herdenken we in Enkhuizen het 400ste geboortejaar van Paulus Potter, de beroemde dierenschilder uit de 17de eeuw. De Potters waren echte Enkhuizers. Het gezin Potter woonde in de buurt van de Westerkerk. Daar zijn ook talloze Potters begraven, waaronder meester-scheepstimmerman Seger Pieterszoon Potter. Op zijn grafsteen is het volgende grafschrift te lezen: “Nadat yck heb 180 schepen gemaeckt, doen ben yck ten ende gheraeckt”.
Pieter, de vader van Paulus, was getrouwd met Aagje Pouwels Bartsius. Via haar had hij connecties met belangrijke Enkhuizer families. Hij was kunstschilder, glasschrijver en glasschilder van beroep. In Enkhuizen heeft Paulus niet lang gewoond, toen hij drie was verhuisden zijn ouders naar Leiden. Ongetwijfeld heeft Paulus gewerkt in het atelier van zijn vader en heeft hij daar connecties opgedaan. Pieter heeft niet het succes gehad van zijn zoon en is in 1652 In Amsterdam arm gestorven. 
Paulus heeft in zijn korte leven, hij werd 28 jaar, een eigen stijl ontwikkeld. Hij stelde het dier centraal en schilderde ze, zo lijkt het, met liefde en bewondering. De dieren op zijn schilderijen lijken een eigen persoonlijkheid te hebben. 
Zijn werk werd goed verkocht, hij maakte in zijn leven ongeveer 100 schilderijen en talloze etsen en tekeningen. Door de toegenomen welvaart in de eerste helft van de 17de eeuw in de Republiek nam het landbezit onder de rijken toe en dus ook hun belangstelling voor vee en paarden. De rijke Hollandse kooplieden hadden behoefte aan schone lucht en ruimte en kochten buitens waar ook dat heerlijke buitenleven werd getoond: schilderijen van vee, paarden en jachttafrelen in een mooi landschap. Zijn werk bleef geliefd en is in belangrijke musea te vinden zoals het Mauritshuis, waar zijn beroemde stier hangt.
In 1652 trouwde Paulus met Adriana Balckenende, de dochter van een bekende bouwmeester. Deze had eerst bezwaar tegen hun huwelijk, maar toen hem duidelijk werd dat Paulus een talentvol schilder was en dat bijvoorbeeld Prins Johan Maurits van Nassau Siegen zijn atelier bezocht, ging hij akkoord. Via deze connectie had Paulus toegang tot adellijke families en bouwde hij een vermogende klantenkring op. Kort na zijn huwelijk is hij gestorven, waarschijnlijk aan tuberculose. 

In het kader van het 400ste geboortejaar is er in Enkhuizen veel te doen. 
– Op twee juli organiseert de Vereniging Oud Enkhuizen een stadswandeling rond het thema: De tijd van Paulus Potter (start 19.00 uur, verzamelen op het landje van Top). 
– In de Westerkerk is van 8 juli tot en met 14 sept. een tentoonstelling over Potter te zien (zie de website van de kerk). 
– www.kunstenkhuizen.nl geeft een overzicht van alle activiteiten rond Potter. 
– Er is ook een podcast over Potter gemaakt door Hein Keur. https://soundcloud.com/hein-keur/demoaflevering-1-van-goede
– https://www.streekomroepwestfriesland.nl/interview-barbara-moody-initiatiefneemster-paulus-potter-400-jaar/

Jorien Kant 
Archiefcollectief